Η Πραισός και η περιοχή της. Praesos and it;s area



Στο κέντρο της χερσονήσου της Σητείας ανάμεσα στις κοιλάδες που σχηματίζουν οι δυο βραχίονες του ποταμού που στην αρχαιότητα λεγόταν Δίδυμος ή Στόμιος βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας Πραισού πρωτεύουσας των Ετεοκρητών και η περιοχή με τους οικισμούς που μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν την κοινότητα Πραισού δηλαδή τα χωριά Βαβέλοι (σήμερα Νέα Πραισός) Κανένες (σήμερα Άγιος Σπυρίδωνας) τα ερημωμένα πρόσφατα χωριά Καλαμαύκι και Παντέλι και τα ερειπωμένα από παλιά Πρασοί (ερήμωσε γύρω στο 1651) και το μετόχι Πετρούνια (ερημωμένο κάποια εποχή από τη χολέρα).





Η Ελληνιστική Πραισός καταστράφηκε γύρω στο 145 π. Χ. «Κατέσκαψαν δ’ Ιεραπύτνιοι Πραισόν» λέει ο Στράβων.
Η καταστροφή της δεν σήμανε το τέλος του αρχαίου κόσμου και του πολιτισμού στην περιοχή μας όπου η ζωή συνεχίστηκε όπως δείχνουν όχι μόνο διάφορα ίχνη από την επόμενη ιστορική περίοδο εκείνη της Ρωμαϊκής κυριαρχίας, αλλά και η συνέχιση του ονόματος της μέσα από το ερημωμένο σήμερα χωριό Πρασοί που βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου της Α Ακρόπολης που και αυτός μέχρι σήμερα ακούγεται ως Πρασοκέφαλο δηλαδή λόφος των Πρασών.
Δεν γνωρίζουμε πολλά για την Βυζαντινή περίοδο και την αραβοκρατία. Το χωριό Κανένες θεωρείται ότι ιδρύθηκε από Βυζαντινό εξόριστο ευγενή ή στρατηγό.
Η Ενετοκρατία στην Κρήτη ξεκίνησε από το 1212 και γύρω στο 1645 η περιοχή μας άρχισε να υποδουλώνεται σταδιακά στους Τούρκους. Για την Ενετοκρατία έχουμε μαρτυρίες από αρκετές πηγές και μνημεία που έμειναν στην περιοχή κυρίως εκκλησίες. Με την εισβολή των Τούρκων καταστράφηκε ολοσχερώς το χωριό Πρασοί και μισοερημώθηκαν τα άλλα. Οι Βαβέλοι και το Καλαμαύκι σταδιακά μετατράπηκαν σε αμιγώς Οθωμανικά χωριά, όχι όμως και ο Κανένες που έμεινε προπύργιο του Χριστιανισμού. Ο μικρός οικισμός Παντέλι έχει μια παρουσία από τον 14ο αιώνα. Η Τουρκοκρατία ήταν οδυνηρή για τους κατοίκους που μπόρεσαν να απαλλαγούν από την τυραννία αρχές του 20ου αιώνα. Από τότε ξαναζωντάνεψαν οι οικισμοί για να οδηγηθούν στον μαρασμό με το κύμα της αστυφιλίας των τελευταίων δεκαετιών.

Ένας τεράστιος πλούτος από ιστορικές μνήμες, παραδόσεις, ήθη, έθιμα αλλά και τεκμήρια του λαϊκού πολιτισμού χάνονται. Η Κιβωτός της Πραισού έχει συμβολικό χαρακτήρα. Σαν άλλος Νώε συγκεντρώνω εδώ και μια εικoσιπενταετία ότι μπορεί να σωθεί από τις κατακλυσμιαίες μεταβολές της εποχής μας

Έχω σχεδόν ολοκληρώσει την καταγραφή της τοπικής διαλέκτου, της ιστορίας διαχρονικά, λαογραφικού υλικού (θρύλους, παραδόσεις, δημοτική ποίηση και άλλα ). Επίσης έχω καταγράψει ένα μεγάλο μέρος της χλωρίδας (συνοδευόμενο από φωτογραφικό υλικό) και της πανίδας (ποιμενικά και άλλα) αλλά και τα τοπωνύμια προσπαθώντας να ανιχνεύσω τι κρύβεται πίσω τους. Οι ναοί με τους θρύλους τους αλλά και η ανίχνευση της ιστορίας τους είναι ένα άλλο κομμάτι που επεξεργάζομαι.
Πρόσφατα προχώρησα σε δοκιμαστική έκδοση μέρους του υλικού . Συγκεκριμένα εξέδωσα μέσω του Πολιτιστικού συλλόγου της Πραισού που έχει αναλάβει και την διακίνηση, τον Α τόμο της εργασίας μου : "Λαογραφικά από την περιοχή Πραισού Σητείας και ιστορίες από την ευρύτερη περιφέρειά της" καθώς και το πόνημα
"Δημώδεις παραδόσεις, θρύλοι, ιστορίες, αρχαίοι μύθοι, παραμύθια από την περιοχή ΠΡΑΙΣΟΥ Σητείας και τη ευρύτερη περιφέρειά της"

Αν και απώτερος σκοπός μου είναι η έντυπη έκδοση και του λοιπού υλικού που έχω συλλέξει, το διαδίκτυο είναι ένας τόπος που μπορεί να δώσει κανείς μια εικόνα του τόπου του. Ξεκίνησα με την πρόθεση να κάνω ένα ακόμη site σαν τα χιλιάδες άλλα. Στην πορεία όμως είδα ότι ήταν αρκετά γοητευτικό να δώσω αυτό που θέλω με ένα πιο ποιητικό και πρωτότυπο τρόπο. Να δώσω το ότι έχω συμπεριλάβει στην έννοια Πραισός δηλαδή την διαχρονική ιστορία, τις παιδικές μου μνήμες, την έμπνευση μου από το τοπίο, τις φαντασιώσεις μου, μέσα από ένα τρόπο όπου το όνειρο μπλέκεται με την πραγματικότητα και η φαντασία με την ποίηση. Έτσι παρ' όλες τις τεχνικές δυσχέρειες στον χειρισμό της επεξεργασίας των εικόνων νομίζω ότι αξίζει τον κόπο να συνεχίσω έτσι ή και έτσι.
Το πέρασμα μου από την αγιογραφία έχει επηρεάσει την αισθητική μου (αδιαφορία για την προοπτική, πολλαπλά επίπεδα, το μεταφυσικό).
Χρησιμοποιώ στοιχεία που με γοητεύουν και αποδίδουν καλύτερα αυτά που θέλω να δώσω όπως από την Κλασσική τέχνη, τους Οριενταλιστές και Προραφαηλίτες ζωγράφους, και τελικά και κυρίως από το σουρεαλισμό που είναι πανταχού παρών, χωρίς να αποφεύγω όπου χρειάζεται την κλασσική παρουσίαση. Η ενσωμάτωση στοιχείων της λαϊκής τέχνης στις ταινίες του μεγάλου Γεωργιανού σκηνοθέτη Σεργκέι Παρατζάνωφ με έχει γοητεύσει αφάνταστα και σε πολλά ταμπλώ είμαι επηρεασμένος από την αισθητική του. Τα κολλάζ του Οδυσσέα Ελύτη επίσης είναι μια άλλη πηγή έμπνευσής μου.
Σε πολλές συνθέσεις για την αρχαία Πραισό χρησιμοποιώ αγάλματα και αγαλματίδια, θέλοντας να δείξω το πέτρωμα του χρόνου σαν να είναι οι φιγούρες πια απόμακρες και πετρωμένες. Στις πιό πολλές αναπαραστάσεις οι πρωταγωνιστές δείχνουν να ποζάρουν στον φακό σαν τις παλιές φωτογραφίες όταν όλη η οικογένεια στηνόταν απέναντι από αυτόν που την απεικόνιζε.
Η αποστασιοποίηση από τα γεγονότα μου δίνει την δυνατότητα της υπέρβασης κάνοντας τους πρωταγωνιστές να χάσουν την δραματικότητά τους και να μετατραπούν σε διακοσμητικές φιγούρες. Τη δυνατότητα μιάς εικαστικής αναπαράστασης τους, κάτι σαν τις πόζες σε συνθέσεις της Αρ Νουβώ.
Αλλά κυρίως όλα έχουν μια θεατρικότητα. Εμείς είμαστε οι θεατές μιας παράστασης και οι πρωταγωνιστές απευθύνονται σ' εμάς.

Ερρίκος Πέτρου Σκουλούδης

In the center of Sitia’s peninsula between the valleys formed by the two branches of the river called in ancient times Didymos(Twin) or Stomios are the ruins of Praesos the ancient capital of Eteocretans and the area with the settlements which until recently were the community of Praisos : The villages Vaveli ( Today New Praisos) Kanenes ( today St. Spyridon), the recently desolated villages Kalamafki and Pandeli and the ruinous now village of Prassi (abandoned around 1651) and the settlement Petrounia (once ravaged by cholera).

In Praisos area vast installment begins during the Middle Minoan period (2100-1650) when it appears to have built most of the megalithic structures, and since then we have a continuous habitation.
The city of Praisos was founded around 1100 BC and coincides with the Dorian invasion and had a continuous life for about 1000 years. Praisos was the capital of Eteocretans the pure descendants of the Minoans who were gradually joined the Mycenians and later were repulsed eastwards by the Dorian conquerors. The city was spread over three hills or Acropolis .
In the city remained a language written in the Ionic alphabet that of Eteocretans still a mystery for linguists. The period of greater prosperity was during classical and early Hellenistic times when we have like other cities of Crete, Doric institutions.

Hellenistic Praisos was destroyed around 145 BC by Ierapytnians .

Life continued in the village known until today as Prassi located at the foot of the main Acropolis

We do not know many things about the Byzantine period and the Arab occupation. The village Kanenes was found according to the legend by a Byzantine exiled nobleman or General with the same name.
The Venetian period in Crete began in 1212 and around 1645 our region was gradually enslaved by ottomans. During the Venetian period many churches were built. With the invasion of the Turks the village Prassi was destroyed completely and other villages were devastated or lost the three quarters of their population. The remaining populations of Vaveli and Kalamafki gradually not standing the oppression were converted to islam but not Kanenes which remained a stronghold of Christianity. The small village of Pandeli has a presence since the 14th century. The ottoman period was painful for people who could be released in the early 20th century from it’s tyranny after many revolutions. After the liberation the setllements revived and the destroyed churches were reconstructed. The settlements were led to decline in recent decades because of the wave of urbanization.

A huge wealth of historical memories, traditions, customs and items of popular culture are lost. The Ark of Praisos is symbolic. Like other Noah i am gathering what can be saved from the cataclysmic changes of our time
I have almost completed recording the local dialect, local history through the ages, folk material (legends, traditions, folk poetry and more). I've also recorded a large part of the plants (with photos), the legends and history of the churches of the area etc. Recently i published with the help of the Cultural Association of Praisos the first two volumes of my work.
With this blog i have started presenting with a more poetic way the history and folklore of Praisos area and that of the greatest area of Sitia’s province. Exactly what i have included in the meaning Praisos and Sitia:Their history, my childhood memories, my inspiration from the landscape, my fantasies, through a way where the dream merge with reality and fiction with poetry.

My involvement with painting of byzantine icons and their style has influenced me (ignoring the prospectivity, multiple levels, metaphysical).
I use data that I love as from the classical art, the orientalists and Pre-Raphaelite painters, and finally and above all I am inspired by surrealism which is ubiquitous, but where necessary I don’t avoid the classic presentation. The incorporated elements of folk art in the films of the great Georgian director Sergei Parajanov fascinates me and in many panels influences my aesthetics. The collages of the great Greek poet and Nobel prize winner Odysseus Elytis is also another source of my inspiration.
In many of my compositions for ancient Praisos I use statues and figurines, wanting to show the petrifaction of time as if the figures are isolated and petrified. In most representations the actors seem to pose like in the old photos facing the camera.

The distance from the events gives me the possibility of an overrun by the protagonists who lose their drama and are turned into ornamental figures. The possibility of a pictorial representation, something like the poses in Art Nouveau.
But mainly all have a theatricality . We are the viewers of a performance and the actors are addressed to us.

Errikos Skouloudis


Σάββατο, 27 Ιουνίου 2020

Κεραμική αφιερωματική πλάκα από την Πραισό. Γυμνός νέος. Terra-cotta votive plaque from Praesos. Nude youth


Σχέδιο  αφιερωματικής κεραμικής πλάκας από την Βρύση των Βαβέλων (περιοχή Κουτσουνάρια Νέας Πραισού) που απεικονίζει ένα γυμνό νέο όρθιο κατά πρόσωπο. Ύστερης κλασσικής εποχής ή πιθανώς Ελληνιστικών χρόνων. 

Federico Halbheer: Cretan expedition XVI report on the researches at Praesos

Drawing of  votive terra-cotta pinax from Praesos represeιnting a nude youth standing erect en face. Epoch of advanced Greek art, or possibly to Hellenistic times. From the findings of Vavelli (today’s Nea Praisos) fountain. 

Εδώ τον απεικονίζω ανάμεσα σε κλασσικά αγάλματα που έχουν  περίπου την ίδια στάση.  I depict it among classical statues with about  the same pose

Σαν πρότυπο προφανώς χρησιμοποιήθηκε το γνωστό έργο του Πολυκλείτου Δορυφόρος ή Κανών (αριστερό άγαλμα) στο οποίο αποτυπώνονται οι ιδανικές αναλογίες της ανδρικής μορφής, ο Κανών 

As a model,  the well-known work of Polycleitus Doryphoros (spear bearer)  or Canon   (measure or rule-left statue) was obviously used, in which the ideal proportions of the male figure, the Canon, are imprinted

Τι συμβολίζει άραγε το στρογγυλό κοίλο  αντικείμενο πίσω από το αριστερό πέλμα; Είναι ασπίδα τοποθετημένη πολύ πίσω ή πιθανώς δίσκος δισκοβόλου; (το μέγεθος συνηγορεί σε αυτό). Ίσως όμως είναι κάθετη απεικόνιση της στρογγυλής βαλβίδας του σημείου δηλ. από το οποίο γινόταν η ρίψη του δίσκου
Τα αφιερώματα στο ιερό της πηγής  γινόταν με αφορμή το πέρασμα των νέων από την εφηβεία στην ενηλικίωση.Οι οπές στο αριστερό πλάι της πλάκας δείχνουν πως στερεωνόταν κάπου

What does the round hollow object behind the left sole symbolize? Is it a far away shield  or rather  a discobolus discus? (the dimention shows something like that). But maybe it's a vertical display of the  round valve,  the point where the disc was dropped. Τhe tributes to the sanctuary of the spring were made on the occasion of the passage of young people from adolescence to adulthood. The holes on the left side of the plaque show that  was fixed somewhere



Αρχαίος δίσκος δισκοβόλου. Ancient discobolus discus


Αρχαίοι δισκοβόλοι. Αncient discobolus



Τετάρτη, 29 Απριλίου 2020

Λουτροειδής λάρνακα ΥΜΙΙΙΒ περιόδου από τον Άγιο Σπυρίδωνα Σητείας.
Late Minoan IIIB clay bathtub- sarcophagus with octopi and fishes, from Aghios Spyridon of Sitia

Από τις Παπούρες περιοχή ΒΑ του χωριού Άγιος Σπυρίδωνας Σητείας  είναι λουτροειδής λάρνακα με παράσταση χταποδιού που βρίσκεται στο μουσείο Α. Νικολάου. Πρέπει να είναι η με αρ. 73  απεικονιζόμενη στον τουριστικό οδηγό του Μουσείου κεραμική λουτροειδής σαρκοφάγος ΥΜ ΙΙΙΒ περ. με  χταπόδια και ψάρια. Πραισός (Κωστή Δαβάρα: Μουσείο Αγίου Νικολάου) .

Το χταπόδι στην πρόσοψη  απεικονίζεται αξονικά με το κεφάλι κεντρικό με  τα πλοκάμια να αποκλίνουν προς τα αριστερά και δεξιά 
Σχετικά με την τεχνοτροπία την εποχή και το συμβολισμό  παραθέτω μεταφρασμένα μικρά αποσπάσματα από την εργασία της αρχαιολόγου  Lucia Alberti  : The funerary meaning of the octopus in the LM IIIC Crete

Η μορφή του  χταποδιού απεικονιζόταν παντού κατά τη μινωική περίοδο κάτι που ερμηνεύτηκε αρχικά  σαν ένα σύμβολο της εμπορικής επικυριαρχίας στο Αιγαίο των Μινωιτών μια που με τα πλοκάμια του  στην ανθρώπινη φαντασία ταυτίζεται με την εξάπλωση και την οικονομική δραστηριότητα.  
Οι μινωίτες καλλιτέχνες επέλεγαν στοιχεία  από το φυσικό κόσμο.  Τα πρώτα δείγματα του χταποδιού σαν διακοσμητικού στοιχείου  θα τα  βρούμε στα λεγόμενα  Καμαραϊκά αγγεία της MεσοMινωικής  II περιόδου (1900-1700) η οποία  χαρακτηρίζεται από ακινησία και σταθερότητα. Το χταπόδι είναι κάθετο, με το «σάκο» προς τα κάτω και με τα έξι ή οκτώ πλοκάμια να εκτείνονται με  ένα συμμετρικό τρόπο

Η «ακινησία» του Καμαραϊκού ρυθμού έρχεται σε  βαθιά αντίθεση με την ιδέα της κίνησης και της ελευθερίας των αγγείων του επομένου του «Θαλάσσιου ρυθμού» .  Ένας από τους λίγους κανόνες της διακόσμησης σε αυτό το στυλ είναι  η αξονική θέση του χταποδιού: το κεφάλι είναι πάντα κεντρικό με  τα πλοκάμια να αποκλίνουν προς τα αριστερά και δεξιά  δημιουργώντας παράλληλα ανοικτές  κυματιστές ζώνες τη μια  πάνω από την άλλη
Μετά τον θαλάσσιο ρυθμό  καθώς πάμε στην Υστερομινωική περίοδο, αρχίζει η τεχνοτροπία του νατουραλισμού και του ιμπρεσιονισμού να αλλάζει. Η απεικόνιση γίνεται σχηματική με τελείως παραμορφωμένα χαρακτηριστικά και η έμφαση δίνεται σε ορισμένα όργανα όπως τα μάτια.
Η έννοια και η χρήση του μοτίβου  φαίνεται να αλλάζει στην Κρήτη από την ΥM IIIB  περίοδο(1300 π.Χ) και μετά. Είναι το 13ο αιώνα π.Χ., που λάρνακες (πήλινα σκεύη ταφής)  διακοσμημένες με ένα ή περισσότερα μοτίβα από χταπόδι εμφανίζονται πολύ συχνά,  συνδέοντας καθοριστικά αυτό το μοτίβο  με τις ταφές. 
Η παρουσία στις λάρνακες και στα ταφικά αγγεία, που είναι πιο συχνή όπως πάμε στα ανατολικά του νησιού,  φαίνεται να δείχνει  ότι αυτό το θαλάσσιο πλάσμα  δεν σχετιζόταν πλέον γενικά με τη φύση ή τη θαλάσσια πανίδα.

Η φιγούρα του χταποδιού  σχετίζεται  άμεσα με τη θάλασσα και  σε γενικές γραμμές, με το νερό. Η ιδέα ότι η μετά θάνατον ζωή με μινωικούς όρους συνδεόταν  με το νερό και τη θάλασσα έχει ήδη εξερευνηθεί στην αρχαιολογία του Αιγαίου.  Ο  αρχαιολόγος L.V Watrous μελέτησε τον πιθανό συμβολισμό των διακοσμητικών μοτίβων σε λάρνακες, υποθέτοντας ότι  αναπαράγουν με ένα περισσότερο ή λιγότερο συνθετικό τρόπο το ταξίδι των νεκρών προς την μετά θάνατον ζωή, σαν  πέρα ​​από  τη θάλασσα ή καλύτερα «πέρα από το νερό» 
Άλλοι  όπως ο Laffineur τονίζουν τη σημασία του νερού ως αναγεννητικού  υγρού.  Η ερμηνεία αυτή φαίνεται να επιβεβαιώνεται από την λάρνακα της Επισκοπής Ιεράπετρας  στην οποία το άρμα του νεκρού μεταφέρεται  από ένα χταπόδι. Τα πλοκάμια του εμφανίζονται  σαν τα κύματα της θάλασσας και σε αυτή την περίπτωση, το χταπόδι φαίνεται ο σύντροφος και οδηγός του νεκρού στο μεταθανάτιο  ταξίδι.

Άλλα μοτίβα που διακοσμούν τις λάρνακες της  ΥΜ ΙΙΙΒ-Γ περιόδου (1300-1100 π.Χ.) , όπως τα ψάρια, τα κύματα φαίνεται να επιβεβαιώνουν ότι ο θάνατος και η μετά θάνατον ζωή  σχετίζονται με τη θάλασσα ή  γενικότερα, με το νερό. Πολύ συχνά αυτές οι διακοσμήσεις είναι μέσα στις λάρνακες (όπως σε αυτήν από τις Παπούρες ), γεγονός που υποδηλώνει ότι το σώμα  σαν να ήταν μέσα στο υγρό. Η σχέση ανάμεσα στη θάλασσα και τα ταφικά έθιμα φαίνεται να είναι επίσης επιβεβαιωμένη από τα λίγα προπλάσματα  πλοίων που βρέθηκαν σε τάφους .

Στην ΥM ΙΙΙΓ(1200-1100 π.Χ.)  περίοδο επιβάλλονται πολλά διακοσμητικά μοτίβα που πολύ συχνά σχετίζονται με το φυσικό κόσμο: ζώα της γης και της θάλασσας που αναμειγνύονται μαζί,  λουλούδια, δέντρα, θάμνοι μερικές φορές  παρόμοιοι  με το δέντρο της ζωής της Ανατολικής παράδοσης και  τα πάντα φαίνεται να «παράγονται» από το χταπόδι στο κέντρο της σκηνής. Ως εκ τούτου, το χταπόδι εμφανίζεται ως το σύμβολο του πνεύματος της ζωής, ένα στοιχείο αναγεννητή, από και προς το οποίο κάθε ζωντανό ον, ζωικό ή φυτικό, προκύπτει και επιστρέφει. Τέτοιες παραστάσεις και η χρήση σε τάφους των  ψευδόστομων αμφορέων,  φαίνεται να επιβεβαιώνουν  ότι κατά τα τελευταία στάδια της Εποχής του Χαλκού στο Αιγαίο το χταπόδι είχε μια έννοια που  συνδέεται όχι μόνο με το θάνατο, αλλά και με τη μετά θάνατον ζωή, ένα σύμβολο της αιωνιότητας ή  και ένα είδος συντρόφου στα ταξίδια κατά τη διάρκεια του τελικού,  δύσκολου, και μυστηριώδους ανθρώπινου ταξιδιού.



From Papoures  an area near the village Aghios Spyridon (in province of Sitia- Crete) comes a bathtub-larnax with the depiction of octopus now at Aghios Nikolaos museum. Must be the  Late Minoan IIIB  clay bathtub- sarcophagus with octopi and fishes. Praisos depicted in touristic map of the museum (Costis Davaras: Hagios Nikolaos Museum)  

The octopus on the façade is axially depicted with the head central with the tentacles tilted to the left and right
Regarding the style at the time and the symbolism, I quote translated small excerpts from the work of archaeologist Lucia Alberti: The funerary meaning of the octopus in the LM IIIC Crete

The shape of the octopus was depicted everywhere during the Minoan period, something that was originally interpreted as a symbol of commercial supremacy in the Aegean by the Minoans, as its tentacles in the human imagination coincide with the expansion and economic activity.
Minoan artists chose elements from the natural world.
We find the first examples of the octopus already in the MM II Kamares pottery, characterized by immobility and fixity The octopus is vertical, with the ‘sakos’ down and the six or eight tentacles extending in a symmetrical ordered way from the head, made from a simple oblong element
 
The ‘immobility’ of the Kamares octopus contrasts deeply with the idea of movement and freedom of the subsequent Marine Style vases, in which the octopus is folded up and tilted, losing all of its fixity and immobility
One of the few rules of the decorative syntax of the Octopus Style is the axial position of the octopus: the head is always central, designed under the neck, the tentacles diverging to left and right and creating parallel open wavy bands laid one on top of the other.
After the Marine style as we go into the Late Minoan period, the style of naturalism and impressionism begins to change. The display is schematic with completely distorted features and the emphasis is on certain organs such as the eyes
The meaning and the use of the octopus pattern seem to change in Crete from LM IIIB onwards, It is in the 13th century BC, that larnakes decorated with one or more octopus figures become very common, definitely linking the octopus pattern to burials.

This presence on larnakes and ‘funerary’ vases seems to suggest that this marine creature had assumed a specific meaning, no longer generically related to nature or to marine fauna.

The octopus figure deals directly with the sea and, generally speaking, with water. The concept that afterlife in Minoan/Mycenaean terms was associated with water and sea has already been explored in Aegean archaeology. Watrous studied the possible symbolism of the larnakes decorative motifs, suggesting that they reproduce in a more or less synthetic way the travelling of the dead towards afterlife, conceived as beyond the sea or better ’beyond water’

Laffineur also stressed the importance of water as a regenerative liquid (Laffineur 1991). This interpretation seems to be confirmed by the Episkopi larnax, in which the dead chariot is placed on and/or carried by an octopus [Figure 4c] (Marinatos 1993: 236-237). Its tentacles appear like the waves of the sea and in this case, the octopus seems the companion and guide of the dead in the afterlife journey.

Other motifs that decorate the LM IIIB-C period (1300-1100 b.C) larnakes, such as fish, waves, octopuses, seem to confirm that death and afterlife are related to the sea or, more generally, to water. Very often these decorations are inside the larnakes (as our larnax from Papoures), suggesting that the corpse was deposed as if it was inside the liquid  The relationship between sea and burial customs seems to be also confirmed by the few models of boats found in tombs

In LM/LH IIIC very elaborated versions with numerous decorative motifs impose themselves. The motifs utilized are very often linked to the natural world: animals of earth and sea mixed together, flowers, trees, shrubs sometimes similar to the tree of life of the Oriental tradition, everything apparently ‘generated’ by the octopus at the centre of the scene. In this last representation, therefore, the octopus appears as the symbol of a spirit of life, a regenerator element, from and to which every living being, animal or vegetable, arises and returns. This specific representation and the use in tombs of the OSJs seem to confirm that in the last phases of the Aegean Bronze Age the octopus had a meaning connected not just with death, but also with the afterlife, a symbol of eternity and/or a sort of travelling companion during the final, difficult, and mysterious human journey.


Τρίτη, 28 Απριλίου 2020

Νομίσματα της Πραισού με κεφαλή Μέδουσας και Μέλισσα. Coins of ancient Praisos with head of Medousa and Bee

Σε μια δημοπρασία που έλαβε χώρα  στις 25 Οκτωβρίου του 2018 στο Λονδίνο από την Roma Numismatics Ltd  παρουσιάστηκε ένα νόμισμα που πιστεύεται πως είναι από την αρχαία Πραισό 
Εκτιμώμενη τιμή: 75 Βρετανικές λίρες. Τιμή που πουλήθηκε: 340 Βρετανικές λίρες 

Κρήτη, Πραισός (;) γύρω στο 300-270 π.Χ. Στην πρόσοψη  έχει κεφαλή της Μέδουσας/ πίσω Μέλισσα και πάνω ίσως ένα  E.  Μη δημοσιευμένο στις τυπικές αναφορές.  Πολύ καλό και εξαιρετικά σπάνιο: το τέταρτο καταγεγραμμένο παράδειγμα.
Το φαινομενικά πρώτο καταγεγραμμένο δείγμα  αυτού του τύπου πωλήθηκε από τον  όμιλο της Classical Numismatics, το 2006 και εμφανίζει ένα σύμβολο ρόδου στην πίσω πλευρά. Το νόμισμα αποδόθηκε στον Πραισό με βάση το ότι,  αυτόν τον τύπο και σύμβολο της πίσω πλευράς  μοιράζονται ασημένια ημίδραχμα που κόπηκαν εκεί
Το σύμβολο του ρόδου φαίνεται να απουσιάζει στα δύο επόμενα παραδείγματα του τύπου Μέδουσα/Μέλισσα  που προσφέρονται στη δημοπρασία από τότε  και το παράδειγμα που προσφέρεται εδώ.

Σημείωση. Η κεφαλή της Μέδουσας είναι ένα σύμβολο προστασίας που απεικονίζεται σε πολλά αρχαία νομίσματα. Όσο για την μέλισσα αυτή συνδέεται με το μύθο της γέννησης του Δικταίου Δία που ήταν η κύρια λατρευόμενη στην Πραισό θεότητα    



In the auction of  25 Oct. 2018  by Roma Numismatics Ltd at  London a coin from praisos  was presented.  Estimate: 75 GBP.  Price realized: 340 GBP
Crete, Praisos (?) Æ14. Circa 300-270 BC. Facing head of Medusa / Bee; E(?) above. Unpublished in the standard references,
Good Fine. Extremely Rare; the fourth recorded example.

The seemingly first recorded example of this type was sold by Classical Numismatic Group in 2006 and exhibits a rose symbol in the reverse field. The coin was attributed to Praisos on the basis that the reverse type and symbol is shared by an issue of silver hemidrachms minted there (see SNG Copenhagen 542). The rose symbol appears to be absent on the two subsequent examples of the Medusa / Bee type offered at auction since (see references) and the example offered here.

Note: The head of Medousa is a protective symbol depicted on many ancient coins .As for the bee, it is associated with the myth of the birth of Dicaean Zeus who was the dominant worshipped deity of Praisos 


Σε μια άλλη  δημοπρασία το Νοέμβριο του 2016  Electronic Auction 387  30 November 2016/ Classical Numismatic Group, LLC δημοπρατήθηκε ένα άλλο νόμισμα της Πραισού γύρω στο 300-270 π.Χ.  Εμπρόσθια όψη: Κεφαλή μέδουσας κατά πρόσωπο/  Οπίσθια:  μέλισσα. Αδημοσίευτο. Εκλεκτό, τραχιά σκούρα καφέ πατίνα. Εξαιρετικά σπάνιο. Εκτιμώμενη τιμή 100 δολάρ.  Τιμή που πραγματοποιήθηκε  300 δολάρ.

CRETE, Praisos. Circa 300-270 BC. Æ (13mm, 1.50 g, 12h). Facing head of Medusa / Bee. Cf. CNG E-148, lot 145, otherwise unpublished. Fine, rough dark brown patina. Extremely rare.  Electronic Auction 387  30 November 2016/ Classical Numismatic Group, LLC Estimate: 100 USD Price realized: 360 USD

Νόμισμα με Μέδουσα και μέλισσα ίσως της Πραισού 

Ένα ακόμη νόμισμα πιστεύεται πως είναι από την Πραισό. Ελληνικό αβέβαιο (Κρήτη Πραισός; Gabala Φοινίκης; Πάριον (στα δυτικά του βορείου στομίου του Ελησπόντου). 2, 13 γραμμάρια, 13 mm. Εμπρόσθια όψη. Φτερωτό Γοργόνειο,  κλειστό το στόμα, δεσμός φιδιού (;) κατά μήκος των μάγουλων και κάτω από το πηγούνι, δύο φίδια που προεξέχουν από την κορυφή του κεφαλιού και διασταυρώνεται με διάστικτο κύκλο. Οπισθία όψη.  ΘΠΡ. Μέλισσα με δύο ή τέσσερα φτερά, αβέβαιο αντικείμενο (ρόδο ή πλώρη;) αριστερά. Οι καταλογογράφοι του  CNG (classical numismatic group) αποδίδουν τα δύο γνωστά δείγματα με αυτό το είδος φτερών  στην Πραισό. Υπάρχει ένα παρόμοιο νόμισμα - νομίζω ότι είναι του ίδιου τύπου, αν και τα φτερά είναι λίγο διαφορετικά - αποδίδονται στην Gabala, της Φοινίκης  στο εγχειρίδιο ελληνικών νομισμάτων του Oliver Hoover. Ένας άλλος καταλογογράφος το βάζει  με τα τμήματα γοργονίου/ καμπυλωτής διακοσμημένης πρύμνης του αρχαίου πλοίου  που συνήθως αποδίδονται στην Άραδο (πόλη της Συρίας). Παρατηρήστε ότι τα φίδια περνούν κατευθείαν από τον κύκλο κουκίδων που πλαισιώνει την εικόνα. Πουθενά αλλού δεν έχω  δει φίδια να διαπερνούν ένα πλαίσιο. Έχω δει πορτρέτα προτομής να διαπερνούν τον διάστικτο κύκλο, αλλά η εμφάνιση των φιδιών με αυτόν τον τρόπο είναι μια τολμηρή καλλιτεχνική επιλογή.  (Cited from: https://www.cointalk.com/threads/ancients-the-buzz-word-for-the-day-is-bee.297442/)
Πραισός 3ος αιώνας π.Χ. Κεφαλή μέδουσας κατά πρόσωπο, με μικρά φτερά στα πλευρά της κεφαλής, ερπετά γύρω από το λαιμό. Μέλισσα με ανοιχτά φτερά. Ρόδο στα αριστερά. Μη καταγεγραμμένο         https://www.gorgonemedusa.com/la-monetazione/grecia/crete-praisos/     
Greek, uncertain. (Crete, Praisos? Gabala, Phoenicia? Parion?) 2.13g 13mm Obv: Winged gorgoneion, mouth closed, snake ties (?) along cheeks and below chin, two snakes protruding from top of head and crossing beaded circle. Rev: Sometimes date ΘΠΡ; Bee with two or four wings, uncertain object (rose or prow?) sometimes to left. The CNG catalogers attribute the two known specimens with this kind of wing to Praisos on Crete. There is a similar coin -- I think it is the same type, although the wings are a bit different -- attributed to Gabala, Phoenicia in Oliver Hoover's handbook of Greek coins. Another cataloger puts it with the gorgoneion/ aplustre fractions usually attributed to Arados. Notice that the snakes on one example go right through the circle of dots that frames the image. No where else have I seen snakes pierce a frame. I’ve seen bust portraits break through dotted circle, but showing the snakes this way is a bold artistic choice.                                    
Praisos 3rd century BC.Æ 13mm (2.13 g) Facing head of Medusa, with small wings at sides of head, serpents around neck.Bee with open wings; rose to left. Unrecorded                                


Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2019

Εγχειρίδιο (μαχαίρι) από τάφο της περιοχής της αρχαίας Πραισού. Dagger from a tomb of ancient Praisos’ area


Κατά την τελευταία περίοδο της Υστεροελλαδικής και Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου εμφανίστηκε ένας νέος τύπος μαχαιριών. Η γενική μορφή και ο σχεδιασμός τους ήταν παρόμοιος με τα ξίφη τύπου NAUE II τα οποία ήταν επίσης πολύ δημοφιλή κατά την ίδια περίοδο. Κυρίως αυτά τα μαχαίρια ήταν κατασκευασμένα από σίδηρο και πιστοποιούνται τόσο στην ηπειρωτική Ελλάδα, όσο και στην Κρήτη και στα νησιά του Αιγαίου (The Greek Age of Bronze – Armour)

Ενδιαφέρον παράδειγμα σιδερένιου μαχαιριού τύπου Naue II έχουμε από την Πραισό που χρονολογείται γύρω στο 1000 π.Χ. (από τάφο)

 Από όλα τα χάλκινα μαχαίρια που έγιναν στην περιοχή του Αιγαίου, περίπου διακόσια έχουν διατηρηθεί μέχρι την εποχή μας σε μια σχεδόν ή λιγότερο καλή κατάσταση. Τα περισσότερα από αυτά τα υπό μελέτη μαχαίρια προέρχονται από τα νεκροταφεία και μόνο ένας μικρός αριθμός από οικισμούς ή κρυμμένους θησαυρούς. Καθώς οι τάφοι που περιέχουν μαχαίρια αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό ποσοστό του συνολικού αριθμού των τάφων που είναι γνωστοί από τις περιόδους της εποχής του Χαλκού, «μπορεί να προταθεί ότι αυτά τα επιθετικά όπλα ανήκαν σε μεγάλο βαθμό σε λίγους πλούσιους και υψηλόβαθμους ανθρώπους».

Υπάρχει πάντα μια δύσκολη διαφορά μεταξύ των μικρών σπαθιών και των μαχαιριών, καθώς πιθανότατα εξυπηρετούσαν τον ίδιο σκοπό. Το κύριο κριτήριο που χρησιμοποιούν οι μελετητές είναι το μήκος αυτών των όπλων, αλλά δεν υπάρχει ακόμη γενική συμφωνία σχετικά με τη διαχωριστική γραμμή που χωρίζει τα μικρά σπαθιά από τα μαχαίρια. Επειδή ο αυθαίρετος διαχωρισμός των μικρών σπαθιών και των μαχαιριών λόγω του μήκους τους προκαλεί ανωμαλίες και σύγχυση, ορισμένοι μελετητές όπως ο Δρ. Θανάσης Ι. Παπαδόπουλος αποφάσισαν να εκλάβουν ως μαχαίρια όλα εκείνα τα όπλα των οποίων το γενικό περίγραμμα αντιστοιχεί στον βασικό, συνήθη τύπο των μαχαιριών, δίνοντας λιγότερη προσοχή στο μήκος τους, το οποίο ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν υπερβαίνει το μέγιστο τα 45 cm.

 The Naue II Sword by Brock Hoagland

Το Naue II, γνωστό και ως σπαθί με γροθιά ήταν ένα από τα μεγαλύτερης διάρκειας όλων των τύπων σπαθιών. Αρχικά εμφανίστηκε στην ύστερη εποχή του Χαλκού και διήρκεσε μέχρι την Εποχή του Σιδήρου, με διάρκεια 500-700 χρόνων, και κατασκευαζόταν και από τα δύο μέταλλα. Εμφανίστηκε στη Βόρεια Ιταλία ήδη από το 1450 π.Χ . Ήταν ένα ανθεκτικό σπαθί ενός στυλ γνωστού ως cut-and-thrust μαχαιριά και επίθεση κατάλληλο και για τα δύο, αν και ήταν σχεδιασμένο για να δώσει ισχυρό χτύπημα. Υπήρχαν σπαθιά μαχαιριάς και επίθεσης πριν από αυτό, αλλά μετά από περαιτέρω ανάπτυξη το Naue II εξαπλώθηκε ευρέως και αντικατέστησε άλλους τύπους σπαθιών. Διαδόθηκε πρώτα στην Κεντρική Ευρώπη, στη Σκανδιναβία και στις Βρετανικές Νήσους. Αλλά πήγε και προς την άλλη κατεύθυνση. Μέχρι το 1200 π.Χ. ή την εποχή της Καταστροφής που έπληξε τους μεγάλους πολιτισμούς της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (με εξαίρεση την Αίγυπτο) είχε εξαπλωθεί στην Ελλάδα, την Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου, το Λεβάντε, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο. Ήταν πολύ δημοφιλές στην Ελλάδα και το Αιγαίο, αλλά στην Κεντρική Ευρώπη βρέθηκε ο μεγαλύτερος αριθμός - 38 χάλκινα από τον ελληνικό κόσμο (συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου), πάνω από 100 από την Ιταλία και πάνω από 130 από την πρώην Γιουγκοσλαβία. (Σημείωση: Έχουν βρεθεί αναμφισβήτητα από τότε που γράφτηκε η παρούσα αναφορά για αυτούς τους αριθμούς)
Σε όλες αυτές τις περιοχές ήταν το τυποποιημένο σπαθί μέχρι τον 7ο αι. π.Χ. με το σίδερο να αντικαθιστά το χαλκό αλλά να εξακολουθεί να έχει το ίδιο βασικό σχέδιο.

Τι μέτρησε για τη δημοτικότητά του; Πρώτα απ 'όλα, ήταν ένα θαυμάσιο όπλο πολύ κατάλληλο για τις τακτικές μάχες που επικρατούσαν κατά τη διάρκεια των αιώνων χρήσης του. Ήταν μεγαλύτερο από ότι πολλά από τα ξίφη που αντικατέστησε (τύποι σπαθιών στις γειτονικές περιοχές της ανατολικής Μεσογείου είχαν αναπτυχθεί αρκετά σύντομα εκείνη την εποχή). Πολλά από τα ξίφη που αντικατέστησε θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για μαχαίρωμα ή κόψιμο αλλά όχι και για τα δύο. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ήταν ένα ανθεκτικό όπλο, το οποίο θα μπορούσε να αντέξει σε σκληρή χρήση στο πεδίο της μάχης χωρίς να αποτύχει ο χρήστης του. Και είναι πιθανό οι βόρειοι «βάρβαροι» μισθοφόροι που υπηρετούσαν στους στρατούς των πολιτισμών της ανατολικής Μεσογείου να έφεραν μαζί τους το όπλο που γνώριζαν. Ωστόσο, έπρεπε να είναι ανώτερο από εκείνα που αντιμετώπισε ή δεν θα τα είχε αντικαταστήσει και παραμείνει σε χρήση για τόσο πολύ καιρό. Έχουν βρεθεί αρκετά από τον ελληνικό κόσμο για να υποθέσουμε ότι ορισμένα πρέπει να είχαν γίνει τοπικά και δεν ήταν εισαγωγές.

 Με μια ασφαλή λαβή και μια μακρά λεπίδα ένας πολεμιστής θα μπορούσε να δώσει ένα καταστροφικό χτύπημα εναντίον ενός αντιπάλου και το Naue II χρησιμοποιήθηκε πιθανότατα πιο συχνά με αυτόν τον τρόπο
Δεδομένου ότι το Naue II είχε απήχηση για 700 χρόνια, πρώτα χάλκινο και στη συνέχεια σιδερένιο, ίσως είμαστε σίγουροι ότι σπάνια απoγοήτευσε τους κατόχους του στο πεδίο της μάχης. Και αυτή είναι η τελική δοκιμή οποιουδήποτε όπλου. Ένα σπαθί που είχε απήχηση για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα πρέπει να θεωρούνταν αρκετά επιτυχημένο

 Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω ότι: «μπορεί να προταθεί ότι αυτά τα επιθετικά όπλα ανήκαν σε μεγάλο βαθμό σε λίγους πλούσιους και υψηλόβαθμους ανθρώπους». λογικά το μαχαίρι της Πραισού θα ανήκε σε κάποιο υψηλόβαθμο . Τότε βέβαια δεν είχε δημιουργηθεί η πόλη της Πραισού και προφανώς δεν υπήρχε τοπικό εργαστήριο άρα ήταν εισαγωγής

DAGGERS NAUE II TYPE During the very end period of the Late Helladic and Early Iron Age a new type of daggers appeared. The general shape and design of these daggers was similar to the NAUE II swords which were also very popular during the same period. Mostly these daggers were made of iron and are attested both in Greece mainland, Crete and Aegean islands.
Interesting example of iron dagger Naue II Type from Praisos dated around 1000 BC
Of all the bronze daggers made in the Aegean area about two hundred have survived down to our times in a more or less good condition. Most of these daggers under study come from cemeteries, and only a small number from settlements or hoards. As the tombs containing daggers represent only a small percentage of the total number of tombs known from the Bronze Age periods, it might be suggested that this thrusting weapons was largely owned by few rich and high ranking people.
There is always a difficult in distinguishing between short swords (dirks) and daggers, since most probably they served the same purpose. The main and criterion used by the scholars is the length of these weapons, but there is still no general agreement about the dividing line separating short swords from daggers. Because the arbitrary division of short swords (dirks) and daggers on the basis of their length produce anomalies and confusion, some scholars like Dr. Thanasis J. Papadopoulos have decided to take as daggers all those weapons whose general outline corresponds to the basic, standard type of daggers, paying less attention to their length, which however in no case exceed a maximum of 45 cm.

One of the longest lasting of all sword types was the Naue II, also known as the grip-tongue sword. First appearing in the late Bronze Age it lasted well into the Iron Age, a span of 500-700 years, and was made in both metals.  As early as 1450 BCE (high chronology; for low chronology reduce Bronze Age dates by 200-250 years) in northern Italy smiths came up with an early type of a sword now known as the Naue II. This was a sturdy sword of a style known as cut-and-thrust being suited for both, although the Naue II was more designed for delivering a powerful slash. There were cut-and-thrust swords before this, but after further development the Naue II spread widely and replaced other swords types. It spread first into central Europe, Scandinavia and the British Isles. But it also went in the other direction. By 1200 BCE or around the time of the Catastrophe that befell the great Late Bronze Age civilizations (with the exception of Egypt) it had spread to Greece, Crete, the Aegean Islands, the Levant, Palestine and Egypt. It was quite popular in Greece and the Aegean, but it is in Central Europe that the greatest number has been found—38 bronze ones from the Greek world (including Cyprus), over 100 from Italy and over 130 from the former Yugoslavia. (Note: More have undoubtedly been found since my reference for these numbers was written.) In all these areas it was the standard sword until the 7th C. BCE with iron replacing bronze, but still the same basic design.
What accounts for its popularity? First and foremost, it was a superb weapon well suited for the battle tactics prevailing during its centuries of use. It was longer than many of the swords it replaced (sword types in the lands bordering the eastern Mediterranean had grown quite short by that time) and there is an inherent advantage in having a longer reach, within practical limits. Many of the swords it replaced could be used for stabbing or slashing, but not both. As mentioned previously it was a sturdy weapon, one that would stand up to hard use on the battlefield without failing its user. And it is possible that northern “barbarian” mercenaries serving in the armies of the eastern Mediterranean civilizations brought with them the weapon they knew. However, it had to be superior to the ones it encountered or it would not have replaced them and remained in use for so long. Enough have been found from the Greek world to assume that some must have been made locally and were not imports.
Since the Naue II was carried for as much as 700 years, first in bronze and then in iron, we may be sure it rarely failed its owners on the battlefield. And that is the ultimate test of any weapon. A sword that was carried for such a long time has to be considered a remarkable success.
Considering the above: « it might be suggested that this thrusting weapons was largely owned by few rich and high ranking people» the dagger of Praisos  was owned by rich and high ranking man. Then, of course, the city of Praisos had not been established and apparently there was no local laboratory, so the dagger was maybe imported

Η  εξάπλωση των σπαθιών Naue II.  Οι κουκκίδες αντιπροσωπεύουν ένα ή περισσότερα ευρήματα. Density of Naue II swords. The dots represent one or more Naue II finds 




Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

O κεραυνός του Δία σε νομίσματα της Πραισού.The thunderbolt of God Zeus depicted on ancient Praisos’coins

Ο  κεραυνός ήταν ένα από τα σύμβολα του πατέρα των θεών του Δία. Απεικονίζεται σε νομίσματα αρκετών πόλεων όπως της αρχαίας Πραισού όπου  η κατ’εξοχήν λατρευόμενη θεότητα ήταν ο Δικταίος Δίας. Στην επικράτεια της  εξ άλλου βρισκόταν  η Δίκτη όπου γεννήθηκε και ανδρώθηκε ο Θεός και υπό την προστασία της  ήταν  για καιρό το ιερό του στην Ελεία στο Ρουσόλακκο. Σύμφωνα με  διάφορους ερευνητές πάλι  ναός του  υπήρχε  ή στην κορυφή της Α Ακρόπολης της Πραισού  ή στον κοντινό  σημερινό λόφο του Προφήτη Ηλία (Πωλ Φωρ.  Σε αρκετά από τα νομίσματα της πόλης απεικονίζεται ο Δίας ένθρονος ή με μορφή ταύρου. Σε άλλα πάλι ζώα που συνδέονται με τη γέννηση του όπως η αμάλθεια το περιστέρι οι  μέλισσες.  
Πρόκειται για ένα πανάρχαιο σύμβολο που πριν από το Δία εμφανίζεται να το κρατούν διάφοροι  θεοί της Ανατολής. Νεότερες ερμηνείες λένε: Αυτό το στέλεχος που διαχέεται και από τις δύο πλευρές του χεριού του σε τριπλή εκατέρωθεν σχάση (δηλαδή, 3 + 3 = 6 ακτίνες σε διαθλαστική ή ευθεία κίνηση) ή σε πενταπλή (5 + 5), θυμίζει άνθος (όπως στο νόμισμά μας). Εδώ η δύναμη του Διός εμφανίζεται ως πενταπλή: 5 +5 = 10 > η ιερά τετρακτύς των Πυθαγορείων.  Ο κεραυνός είναι περισσότερο γνωστός ως καταστροφέας. Υπό αυτή την έννοια, εμφανίζεται  με τη δεκαπλή του όψη (5 + 5). Το 10 είναι, όπως είπαμε, η τετρακτύς των Πυθαγορείων, που σχηματίζεται από το άθροισμα των τεσσάρων πρώτων αριθμών: 1+2+3+4 = 10 και συμβολίζει την ολοκλήρωση του κύκλου και την αρχή ενός νέου, την καταστροφή του προηγούμενου και την ανάδυση του επομένου (αφού 10 = 1+0 = 1). Γι’ αυτό,  ο κεραυνός εικονίζεται ως «άνθος», αφού το λουλούδι ανθίζει και μαραίνεται (καταστρέφεται, πεθαίνει) για να σχηματίσει τον καρπό, σε έναν αέναο κύκλο επαναλαμβανόμενο και σταθερό. Υπό αυτή την έννοια, ο κεραυνός είναι ζωή  εντός του κύκλου του αναγεννώμενου αμετάβλητα χρόνου (10). Άρα, ο κεραυνός εμπερικλείει την πλήρη δύναμη του Διός, την καταστροφική και αναδημιουργική του δύναμη
Αργυρό ημίδραχμο από την Πραισό με τον κεραυνό του Δία. Argent Himidrachme from Praisos  with Zeus' thunderbolt
Άλλο ένα νόμισμα από την Πραισό με τον κεραυνό του Δία  Another coin from Praisos with Zeus' thunderbolt

The thunderbolt was one of the symbols of  Zeus the father of  ancient greek  gods. It is depicted on coins of several cities, such as ancient Praisos, where the most worshiped deity was Dictaean Zeus. In its territory there was Dikte, where God was born and raised, and  for a long time was under its protection His sanctuary (Helia in Rousolelakos Palaikastrosn). According to several scholars a temple of God existed either at the top of the 1st Acropolis of Praisos  or on the near hill of Prophet Elias (Paul Far). In many of  city’s  coins, is Depicted Zeus enthroned  or as a bull. Other animals associated with his  birth such as Amalthea,  the pigeon the bees, are depicted on coins of the city too .
Thunderbolt is an ancient symbol that before Zeus appears to be held by various gods of the East. Newer interpretations say:

This stem diffused from both sides of its hand to triple fission (ie, 3 + 3 = 6 rays in refractive or straight motion) or five-fold (5 + 5), reminiscent of a flower (as in our currency). Here the power of Zeus appears as a five-fold: 5 +5 = 10> the sacred tetractys of Pythagoreans. The thunderbolt is best known as a destroyer. In this sense, it appears in its tenth aspect (5 + 5). 10 is, as we have said, the sacred tetractys of Pythagoreans, formed by the sum of the first four numbers: 1 + 2 + 3 + 4 = 10 and symbolizes the completion of the cycle and the beginning of a new, the destruction of the former and the emergence the next (after 10 = 1 + 0 = 1). That's why the thunderbolt is depicted as a "flower," as the flower blooms and withers (dies) to form the fruit, into a perpetual, repetitive and stable cycle. In this sense, thunderbolt is life within the cycle of regenerated unchanged time (10). Thus, lightning encompasses the full power of Zeus, its destructive and recreational power
Νόμισμα με κεραυνό από την Πέλλα-Μακεδονία Coin with thunderbolt from Pella-Macedonia 

Ασημένιο τετράδραχμο επί εποχής  Ηλιοκλή Β´ του Δικαίου  (2ος/1ος αιώνας π.Χ.) ηγεμόνα του Ινδοελληνικού βασιλείου. Silver tetradrachm. Hliocles II οne of the later Indo-Greek kings (2-1cent.b.C)


O Δίας με τον κεραυνό σε διάφορα ελληνικά  αγγεία. Zeus with the thunderbolt on greekvases 

  

Hadad ο  Ασσύριος θεός της καταιγίδας και του κεραυνού. Hadad .Assyrian god of storm and rain 

Ο Μαρδούκ. Βαβυλωνιακή πολεμική θεότητα .Marduk.Babylonian  war god 
   

Σάββατο, 4 Μαρτίου 2017

Ο κεραμικός λέων από το Λόφο Βωμό της Πραισού.
The terracotta lion from the Altar Hill of Praisos


Στο Λόφο Βωμό (Γ Ακρόπολη )της αρχαίας Πραισού βρέθηκαν μιά σειρά από λέοντες σύμβολα της θεάς Ρέας και πολυάριθμα αφιερωματικά όπως ομοιώματα και κομμάτια αληθινού εξοπλισμού ,χάλκινοι δίσκοι , κύμβαλα και ασπίδες που παραπέμπουν σε εκστατική λατρεία και έχουν συνδεθεί με το χορό των Κουρητών. Αυτά έχουν υποδηλώσει ότι πιθανώς σε αυτό το ιερό έχει λατρευτεί η θεά Ρέα με το γιό της το Δία .
Ο απεικονιζόμενος κεραμικός λέων του 6ου π.Χ. μαζί με τα πιο πολλά εκθέματα βρίσκεται σήμερα στο μουσείο Ηρακλείου. Εδώ αναπαριστώ τη λατρεία στο Λόφο Βωμό με τους Κουρήτες και τις ιέρειες του ιερού

In Altar Hill or 3rd Acropolis of Praisos were found: A number of lions symbols of goddess Rea and many votives as models of armor that reminds us ecstatic worship connected with the dance of Kouretes . We suppose that in this sanctuary goddess Rea and her son Zeus were worshiped.

The terracotta lion in our photo dating from the 6th century b. C. is now in the museum of Heraklion. Here I depict the worship on the Altar Hill with Kouretes and priestesses of the sanctuary



Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2017

Πρωτομαρτιά – πρωτομηνιά-πρωτοχρονιά

Ο Μάρτης από τη Ρωμαϊκή εποχή ακόμη και μέχρι τον 7ο μ. Χ.  αιώνα στο Βυζάντιο, ήταν ο πρώτος μήνας του χρόνου.
Με την πρώτη του Μάρτη συνδέονται πολλά παλιά έθιμα. Μερικά από αυτά έχουν ή είχαν μέχρι πρόσφατα διατηρηθεί  και στην επαρχία μας.


Την πρώτη του Μάρτη οι γυναίκες των χωριών μας  πήγαιναν στην εξοχή και μάζευαν μαρτολούλουδα (μαργαρίτες) τα σκόρπιζαν μέσα στο σπίτι και έλεγαν τη γητειά των ψύλλων και των κοριών:
                          -Όξω ψύλλοι και κοριοί –Μέσα Μάρτη και χαρά
                          και στα όρη ποντικοί –όξω χιόνια και νερά 


Σε χωριά της Σητείας πάλι συνήθιζαν την πρώτη του Μάρτη  να στρώνουν λουλούδια ακόμη και πάνω στα κρεβάτια. Ο πατέρας  ξυπνούσε τα παιδιά πολύ πρωί πριν ξημερώσει. Αυτά πήγαιναν και έκοβαν μαντριλίδες και μαργαρίτες από τα χωράφια,  τις έφερναν στο σπίτι και ράντιζαν με αυτές τα κρεβάτια .Έτσι έφερναν το Μάρτη στο σπίτι τους


Η ασφεντρουλία (ασφόδελος) που αρχές του Μάρτη είναι σε ανθοφορία,  λόγω του ότι έχει  πολύ λεπτό ραβδί  παρομοιάζεται με τον αδύνατο άνθρωπο. Λέμε στη Ν. Πραισό για το παιδί με  αδύνατα πόδια  ότι είναι  λιανά σαν τση  ασφεντρουλιάς. Το χτύπημα των αδυνάτων (ανθρώπων ή ζώων)  με  ανθοφόρο στέλεχος (ραβδί) ασφεντρουλιάς ήταν  μια πρακτική  σε πολλά χωριά  που είχε στόχο να υποβοηθήσει με μαγικό και ομοιοπαθητικό τρόπο. Για αυτό  παλιά η ασφεντρουλιά ονομαζόταν και Μάρτης.


Στη Νέα Πραισό μαστίγωναν ελαφρά τα παιδιά λέγοντας τους:
Μάρτης είναι σήμερο κι άλλαξε την τρίχα σου και την κολοκύθα σου(κεφάλη)

Στο Κατσιδώνι μαστιγωνόταν ελαφρά από τους γεωργούς τα ζώα αλλά και τα παιδιά μεταξύ τους λέγοντας :
                           Μάρτης είσαι σήμερο κι άλλαξε το πετσί σου
                           και κάμε πήχυ το λαρδί και πιθαμή το ξύγκι

Σε διάφορα χωριά πάλι την ίδια επωδό επαναλάμβανε όποια  γυναίκα ήταν παχιά παίρνοντας  μια ασφεντρουλιά  και δέρνοντας ελαφρά τα αδύνατα παιδιά για να παχύνουν.  

                        
Στο Καρύδι  την πρώτη του Μάρτη έδερναν τα βούγια με μια δροσερή ασφεντρουλιά  και έλεγαν :
                           Μάρτης εμπήκε βούι μου κι άλλαξε την τρίχα σου
                            και κάμε πήχες το λαρδί  και πιθαμή το ξύγκι
Επίσης χτυπούσαν τους  αδύνατους για να παχύνουν λέγοντάς τους : Να σε Μαρτιάσω (το χτύπημα το έλεγαν μάρτιασμα)

    Μάρτης λέγεται και το βραχιολάκι από άσπρη και κόκκινη κλωστή που βάζουν τα κορίτσια την πρώτη του Μάρτη για να μην τα κάψει ο ήλιος. Το μάρτη  στα χωριά της Σητείας  τον άφηναν έξω από το σπίτι τη νύχτα  για να  δροσιστεί όπως έλεγαν στο Κατσιδώνι και το πρωί τον έδεναν ή στη χέρα ή στο λαιμό. Σε κάποια χωριά τον κρεμούσαν τη νύχτα στη ροδαρά (τριανταφυλλιά ) για να αστρονομιστεί δηλ. να τον  δουν τα άστρα (μαγική επίδραση των άστρων) 



Παρασκευή, 28 Οκτωβρίου 2016

Της Αλβανίας τα βουνά, να μην τα βλαστημάτε..Please don’t curse the mountains of Albania.


Στις 9 Μαρτίου του 1941, πρώτη μέρα της εαρινής επίθεσης της περιβόητης primavera, χάθηκε στο Γκόλικο της Αλβανίας,  ο Γιάννης  Παθιάκης από τους Βαβέλους (Νέα Πραισό).   
Ακόμη θυμούνται στο χωριό την παράκληση της χαροκαμένης μάνας του : 

               Της Αλβανίας τα βουνά, να μην τα βλαστημάτε
               γιατί είναι ’κεια ο Γιάννης μου απάνω και κοιμάται.   


Ο  Γ. Παθιάκης άφησε πίσω του  χήρα και  ορφανό παιδί. Ο γυναίκα του Ανδρονίκη όπως χιλιάδες άλλες ελληνίδες που χήρεψαν τότε, μεγάλωσε με χίλιες δυο στερήσεις το παιδί της  σε ρόλο μάνας και πατέρα. Δεν ξαναέφτιαξε τη ζωή της και δεν τον έχει ξεχάσει μέχρι σήμερα κι ας  έχουν περάσει ήδη 75 χρόνια από το χαμό του. Μέσα από τους στίχους που βγήκαν από τα βάθη της ψυχής της, μας παρακαλεί και αυτή να σεβαστούμε και να  μην κακολογούμε σαν να είναι άγια χώματα, τον τόπο που άφησαν τα παλικάρια μας την τελευταία τους πνοή :         

Στης Αλβανίας τα βουνά έχασα τη χαρά μου
κι από τότε τρέχουνε τα μαύρα δάκρυά μου

Της Αλβανίας τα βουνά όποιος τα βλαστημήσει
όσο κι αν ζήσει στη ζωή χαρά  να μην γνωρίζει

Της Αλβανίας τα βουνά να μην τα βλαστημούνε
γιατί έχει πάνω ήρωες Έλληνες και κοιμούνται

Της Αλβανίας τα βουνά τα ματοβουρωμένα
Έλληνες τα ματώσανε και είναι δοξασμένα.     

Εκεί απάνω στης Αλβανίας τα βουνά, τα παλικάρια μας κοιμούνται τον αιώνιο ύπνο.  Ας είναι ελαφρύ το  χιόνι που τα σκεπάζει.

  






During the attack of  the fascistic Italy against Greece on  9 of March 1941, the  first day of spring attack the notorious Primavera, in Goliko of  today’s Albania, John Pathiakis from Nea Praisos was killed.
Until today the  villagers of  Nea Praisos  remember  the lamentation of his embittered mother:
Please don’t curse the mountains of Albania /why upon these my son John  is sleeping
J. Pathiakis left behind him  a widow and an orphan child. His  wife Androniki like thousands of other Greek women who  became widows then,  with many difficulties   grew  her child up  in the role of  mother and father. She didn’t get married again and until today 75 years after his loss,  she remembers  him. In the  following verses that came from the depths of her, begs us to respect and not to badmouth -like being holy earth-the place where our lads  left their last breath:

In Albanian mountains i lost my joy/ and from then my black tears are running 

Whoever curses Albania’s mountains/ not to feel any joy during his life   

Please don’t curse the mountains of Albania/ because there, Greek heroes are sleeping                                                                                                                                                                            
The full of blood  mountains of Albania/ were blooded by Greeks that’s why are so glorious                                                                                                        
Over there in the mountains of Albanian  our lads are sleeping the eternal sleep. Let be light the snow that covers them.

 

Αναγνώστες