Ο γρύπας είναι ένα θρυλικό πλάσμα με σώμα, ουρά και πίσω πόδια λιονταριού, κεφάλι και φτερά αετού και με νύχια αετού σαν μπροστινά πόδια του. Δεδομένου ότι το λιοντάρι παραδοσιακά θεωρείται ο βασιλιάς των θηρίων, ο αετός ο βασιλιάς των πουλιών, ο γρύπας πιστεύεται ότι είναι ένα ιδιαίτερα ισχυρό και μεγαλοπρεπές πλάσμα. Στην αρχαιότητα ήταν ένα σύμβολο της θεϊκής δύναμης και θεματοφύλακας του θείου. Η αρχαιότερη απεικόνιση γρύπα είναι στις τοιχογραφίες του 15ου αιώνα π.Χ. στην αίθουσα του θρόνου του ανακτόρου της Κνωσού της εποχής του Χαλκού. Συνέχισε να είναι ένα αγαπημένο διακοσμητικό θέμα της αρχαϊκής και κλασικής ελληνικής
τέχνης. Απεικονιζόταν επίσης στην αρχαία Περσική τέχνη.
Κατά τη διάρκεια του 7ου π.Χ. αιώνα, οι γρύπες εμφανίζονται συχνά στην κρητική τέχνη.
Οι γρύπες εκπροσωπούνται σε δύο κύριες τεχνικές στην Κρήτη κατά τη διάρκεια της Ανατολίζουσας ή Δαιδαλικής περιόδου (710-600 π.Χ.)
Εμφανίζονται χαραγμένες σε χάλκινα ή σαν ανάγλυφα σε αμφορείς και πήλινες πλάκες.
Οι πλάκες είναι σχεδόν όλες από την Πραισό ή το άμεσο περιβάλλον της και δείχνουν τέτοια όμοια κατεργασία ώστε είναι κατά πάσα πιθανότητα όλες από το ίδιο εργαστήριο. Είναι όλες φτιαγμένες με καλούπι και δεν δείχνουν να έχουν ίχνη χρώματος.
Οι ομοιότητες είναι στην πραγματικότητα τόσο αξιοσημείωτες ώστε να είναι δυνατόν να μιλάμε για την Πραισό σαν το κέντρο της κατασκευής των πλακών.
Μιά από τις πλάκες βρίσκεται στο Λούβρο. Τέσσερις βρίσκονται στον Άγιο Νικόλαο και η πέμπτη στο Ηράκλειο.
Οι γρύπες της Πραισού είναι όλοι αρκετά λεπτοί στο σώμα και ιδιαίτερα στο λαιμό.
Έχουν καμπυλωτά φτερά, αυτιά, ένα
μικρό λοφίο και μια ελικοειδή χαίτη που ξεχύνεται πάνω από το λαιμό τους. Τα ράμφη τους είναι ανοιχτά και η γλώσσα είναι ορατή
The griffin (Greek γρύπας) is a legendary creature with the body, tail and back legs of a lion, the head and wings of an eagle, and an eagle's talons as its front feet. As the lion was traditionally considered the king of the beasts and the eagle was the
king of the birds, the griffin was thought to be an especially powerful and majestic creature. In antiquity it was a symbol of divine power and a guardian of the divine. The earliest depiction of griffins are the 15th century BC frescoes in the throne room of the bronge Age Palace of Knossos. It continued being a favored decorative theme in Archaic and Classical Greek art. It was depicted in ancient Persian art too (Wikipedia)
It is during the 7th century that the griffins appear frequently in Cretan art.
Representations of griffins are found in two main techniques in Crete during the Orientalizing period(710-600 BC). They appear engraved on bronzes or as relief work on amphoras or terracotta plaques.The plaques are nearly all from Praisos or its immediate vicinity and display such identical treatment that they are probably all -from the same workshop.
From the city and environs of Praisos we have a serie of 7th century griffins. These are on plaques and bear striking similarities to one another; they are all mold made and show no traces of paint. The similarities are in fact, so marked that it is possible to speak of Praisos as the center of manufacture of the plaques and to group the examples together under a single heading.
One plaque from Praisos, is now in the Louvre. Four ( 8-10) are in Agios Nikolaos and a plaque 11) is in lrakleion
The Praisos griffins are all fairly slender in body and especially in the neck. They have curved wings, ears, a small forehead knob or topknot, and a tendril flowing out above their necks. Their beaks are open and the tongue is visible.
Κεραμικές πλάκες. Terracotta plaques
7. Κεραμική
πλάκα με Γρύπα
-Σφίγγα
από την επαρχία της Σητείας. Βρέθηκε κοντά στο
χωριό
Σκλάβοι στην περιοχή της αρχαίας Πραισού.
Δεύτερο
μισό του 7ου π.Χ. αιώνα.
Δεξιά : γρύπας ,
αριστερά: σφίγγα. Τα δύο πλάσματα
αντικρίζουν το έ
να το άλλο.
Αρχαιολογικό
Μουσείο Αγίου Νικολάου
7. Terracotta Griffin –Sphinx plaque
from the province of Sitia near the village Sklavi in the vicinity of ancient
Praisos .Second half of the 7th century b.C . Right : griffin, left:
sphinx. The two creatures face each other . Agios Nikolaos Archaeological
Museum
Κεραμικές πλάκες 8-10 . Terracottas (8-10)
8.Κεραμική π
λάκα.
Από την επαρχία της
Σητείας κοντά στην αρχαία Πραισό. Κεφαλή γρύπα με καθαρές λεπτομέρειες .
Αρχαιολογικό Μουσείο Αγίου Νικολάου
9. Κεραμική
πλάκα από την επαρχία της Σητείας.
Αρχαιολογικό Μουσείο Αγίου Νικολάου
10. Κεραμική πλάκα α
πό την επαρχία της Σητείας.
Αρχαιολογικό Μουσείο Αγίου Νικολάου.
Ο σχεδιασμός της ουράς υποδηλώνει ότι αυτό το ζώο μπορεί να είναι μια σφίγγα, διότι η
ουρά στους γρύπες συνήθως γυρίζει μακριά από τα
φτερά .
Εν πάση περιπτώσει,
αν
είναι γρύπας
,
δεν είναι κατά την
παράδοση της
Πραισού.
8.
Terracotta plaque. From the province of Sitia near ancient Praisos. Head of
griffin clear in details. Agios Nikolaos Archaeological Museum
9.
Terracotta plaque
From the
province of Sitia. Agios Nikolaos Archaeological Museum
10.
Terracotta plaque
From the
province of Sitia. Agios Nikolaos Archaeological Museum
The design
of the tail suggests that this animal may be a sphinx because the tail ongriffins
usually turns away from the wing. At any
rate, if it is a griffin, it is not in the Praisos tradition.
11. Κεραμική πλάκα με γρύπα από την Πραισό. Ηράκλειο,
Αρχαιολογικό Μουσείο.
Δεύτερο μισό του 7ου
αιώνα π.Χ.
Θραύσμα από πλάκα που έγινε σε καλούπι. Γρύπας που
κινείται προς τα δεξιά με μεγάλη οπή ανάμεσα στο φτερό και την
κεφαλή.
Καλής ποιότητας από κ
οκκινωπό πηλό. Λείπουν το κ
άτω μέρος του σώματος και τα πόδια
. Μακρύς
ελικοειδής λαιμός.
H κεφαλή
σαφώς καθορισμένη
δείχνει
λοφίο,
αυτιά,
ανοιχτό ράμφος,
και γλώσσα.
Τα φ
τερά για το πέταγμα
χαρακτηρίζονται
από αυλάκια.
Το δεύτερο φτερό είναι ορατό. Η ουρά κάνει
μεγάλο βρόχο πίσω από το φτερό και το αγγίζει σε ένα σημείο.
11.Terracotta plaque with griffin
from Praisos .
Irakleion,
Archaeological Museum (Scientific Collection).
Second half
of the 7th century D.C.Fragment of
mold-made plaque : griffin striding right. Large hole drilled between wing and
head. Clay reddish and fine. Lower body and legs missing. Long serpentine neck.
Head well defined showing topknot, ears, open beak,
and tongue. Tendril floats out from head to touch wing lightly as it begins to
curve. Flight feathers marked by grooves ; no body feathers indicated.
Tip of
second wing visible just in front of first wing. Tail makes wide loop behind
wing and touches it at one point.
Data taken from Nancy B. Reed : Griffins in Post-minoan art