Σέε παπαδιά. Se prist's wife

Μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους πολλοί κάτοικοι μη αντέχοντας την καταπίεση εξισλαμίστηκαν. Σύμφωνα με την παράδοση οι κάτοικοι των Βαβέλων (σημερινής Νέας Πραισού Σητείας)εξισλαμίστηκαν ομαδικά ίσως γύρω στο 1756. Το 1821 τους βλέπουμε σαν μια φοβερή στρατιωτική μηχανή γενιτσάρων που ήταν ο φόβος και ο τρόμος της επαρχίας.
Μετά τις εξεγέρσεις οι Κρητικοί δεν τους φοβόταν πια. Όμως οι Τούρκοι συνέχισαν να τους καταπιέζουν και να τους συμπεριφέρονται πολύ άσχημα.
Η μισαλλοδοξία των Βαβελιανών τούρκων είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο που ονόμαζαν τους γαϊδάρους τους παπάδες και τις γαϊδάρες παπαδιές. “Σέε παπά”, “σέε παπαδιά” έλεγαν τόσο συχνά ώστε τους έγινε συνήθεια και το έλεγαν και μπροστά στους Χριστιανούς. Σέε λένε στην Κρήτη στα γαϊδούρια για να προχωρήσουν.

Μια μέρα ο Ιμάμης του χωριού ονομαζόμενος Διγαλής πηγαίνοντας στο πιο πάνω χωριό τον Χαντρά με πολλούς Χριστιανούς, χτύπησε με το ραβδί του την γαϊδάρα του λέγοντας της : “Σέε παπαδιά” .
Οι Χριστιανοί ξεπέζεψαν για να τον ξυλοφορτώσουν. Αυτός άρχισε να εκλιπαρεί την συγνώμη τους και δικαιολογούμενος έλεγε “ότι είναι όλοι οι Τούρκοι βάρβαροι” ότι “τα λόγια του ξέφυγαν από κακή συνήθεια” και θα του γίνει μάθημα στο μέλλον. Και άλλοι πολλοί έπεσαν σε αυτό το ολίσθημα αλλά το αντιλαμβανόταν εγκαίρως και ζητούσαν συγγνώμη .

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μια τέτοια αλλαγή στη συμπεριφορά, ήταν μετά την Κρητική επανάσταση του 1878 και του Ρωσοτουρκικού Πολέμου του 1877-1878, όταν η ηττημένη Τουρκία υποχρεώθηκε να σεβαστεί τα δικαιώματα των χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και όχι πριν, που ο Χριστιανός είχε μόνο σαν όνομά του την λέξη γκιαούρης.

Στοιχεία : Από Ε. Αγγελάκη . Σητειακά

After the conquest of Crete by the Turks, many Cretans not standing the oppression were obliged to be converted to Islam.
According to tradition, all the inhabitants of the village Vaveli were converted to Islam maybe around 1756. In 1821, we see them as a formidable military machine of janissaries who were the fear and terror of the province of Sitia. After many riots, the Cretans were not afraid anymore although the Turks continued to pressure them and treat them as slaves.

The intolerance of the Turks of Vaveli had reached such a point that they called their donkeys as priests and their female donkeys as priest’s wives. The were saying often this in front of Christians. In Crete we say “se” to donkeys in order to proceed.
One day the Imam of Vaveli named Digalis going with many Christians to the neighbor village Handras, slammed with his stick his donkey telling “se” priest’s wife. The Christians got off their donkeys in order to trounce him. So he begged their pardon and justice saying, that “all Turks are barbarians”, “these words were told because of a bad habit” and that, “this will be as a lesson for the future”.
Many other Turks too were fallen in this offence, asking after Christians’ pardon.

Should be noted that such a change in behavior, was after the Cretan revolution of 1878 and the Russo-Turkish War of 1877–1878 when the defeated Turkey was obliged to respect the rights of Christians of Ottoman Empire, and not before when the Christian was known only with the name Giaouris (Infidel)

Οι τρομεροί Γενίτσαροι των Βαβέλων ο τύραννος Αφεντακάκης και οι σφαγές στους Τουρτούλους.The horrible janissaries of the village Vaveli and their massacres in Tourtoulous

Οι τούρκοι εισέβαλα στην Κρήτη γύρω στο 1645 και μέχρι το 1669 είχαν καταλάβει το νησί παρ όλες τις σφοδρές μάχες και την μεγάλη αντίσταση που συνάντησαν. Λίγα χρόνια μετά την κατάκτηση του νησιού όπως αναφέρεται σε σχετικό πίνακα το χωριό Βαβέλοι (σήμερα Νέα Πραισός) ήταν εντεταλμένο για την φρούρηση των Πύργων Πετρέ (Πετρά ) και Πενίκ (ίσως Πέπονα) που σημαίνει πως στους Βαβελιανούς ραγιάδες (χριστιανούς φόρου υποτελείς) εμπιστεύτηκαν οι κατακτητές δυο από τους σημαντικότερους και με τεράστια στρατηγική σημασία Πύργους, άρα είχαν από νωρίς αποκτήσει την εμπιστοσύνη των Τούρκων και για αυτό ο κατά την παράδοση πλήρης εξισλαμισμός τους αργότερα δεν εκπλήσσει. Σύμφωνα με την παράδοση λοιπόν κάποια στιγμή οι κάτοικοι μη αντέχοντας την καταπίεση εξισλαμίστηκαν ομαδικά. Το 1821 τους βλέπουμε σαν μια φοβερή στρατιωτική μηχανή γενιτσάρων που ήταν ο φόβος και ο τρόμος της επαρχίας.
Με το ξέσπασμα της επανάστασης του 1821 στην Ηπειρωτική Ελλάδα και στην Κρήτη άναψε η επαναστατική φλόγα. Η εκδίκηση των Τούρκων υπήρξε φοβερή με μεγάλες σφαγές . Ο τοπάρχης της περιοχής μας Αγάς Αφεντακάκης που η έδρα του ήταν στους Τουρτούλους (σήμερα Άγιο Γεώργιο) πήρε την απόφαση να εξοντώσει τους Χριστιανούς της Επαρχίας Σητείας και διαμήνυσε στους άντρες των γύρω χωριών να έλθουν το ταχύτερο για να τους διαβάσει τα Σουλτανικά φιρμάνια. Παρουσιάστηκαν ανύποπτοι περί τους 300 Χριστιανούς τους οποίους έβαλε στην οικία του. Συγχρόνως ήρθαν φανατικοί εξωμότες Οθωμανοί ιδίως από τους Βαβέλους που τους ανακοίνωσε τον σκοπό. Αυτούς τους μπουρμάδες μεταχειρίστηκε σαν δήμιους που βγάζοντας έξω τους κατάπληκτους Χριστιανούς που αδυνατούσαν σαν άοπλοι να προβάλουν αντίσταση, τους κατέσφαξαν. Αυτό έγινε τις 26 Ιουνίου του 1821. Μετά την σφαγή οι Βαβελιανοί έσπευσαν στα Αχλάδια όπου ο Σεϊδάρ Αγάς τους χρησιμοποίησε για την σφαγή των εκεί Χριστιανών. Αυτοί μετά έσπευσαν στην Μονή Τοπλού όπου έφτασαν κατά την νύχτα της 26ης προς την 27ην Ιουνίου βρήκαν τους μοναχούς να κοιμούνται και τους κατέσφαξαν. Το ίδιο έκαναν και στα μετόχια της Μονής σφάζοντας και καταστρέφοντας.
Μετά από αυτό έσπευσαν σε βοήθεια του Γενίτσαρου Λαγού ο οποίος όμως είχε εξοντώσει στις Χοχλακιές τους συγκεντρωμένους Χριστιανούς από τη Ζάκρο και από άλλα χωριά. (Ε. Αγγελάκη Σητειακά τ.Β τεύχ. Α)

Δηλαδή οι εξωμότες Τούρκοι των Βαβέλων υπήρξαν το 1821 οι κυριότεροι σφαγείς των Χριστιανών των γύρω χωριών.
Μερικές δεκαετίες αργότερα με την επανάσταση του 1897 οι απόγονοί τους εγκατέλειψαν την Κρήτη για την Μικρά Ασία όπου μαζί με τους άλλους τουρκοκρητικούς έκαναν την ζωή των Ελλήνων μαρτυρική μέχρι που με τις ορδές του Κεμάλ Ατατούρκ ερήμωσαν την Μικρά Ασία. Δυστυχώς οι λεγόμενοι τουρκοκρητικοί ήταν όπως σχεδόν η πλειοψηφία των αποκαλούμενων Τούρκων απόγονοι εξισλαμισμένων πρώην ελλήνων.
Στους Βαβέλους μετά την εκδίωξη των τούρκων ήρθαν και εγκαταστάθηκαν χριστιανοί από τον γειτονικό Κανένε και τα γύρω χωριά και μετά ενάμιση αιώνα (1756- 1897) επανέφεραν τη χριστιανική πίστη στην περιοχή

The Turks invaded Crete around 1645 and until 1669 had occupied the island despite fierce resistance. A few years after the conquest, the people of the village Vaveli (Today Nea Praisos) were mandated to guard the towers Petras and Bebonas meaning that the occupiers trusted from the beginning them who had early gained the confidence of the Turks and so their conversion to islam some decades later is not a surprise. In 1821 we see them as a formidable military machine, and the Vavelian janissaries became the fear and terror of the province.
With the outbreak of the revolution of 1821 in mainland Greece, Crete followed. For revenge the Turks started massive massacres. The local ruler of our region Aga Afentakakis whose headquarters were at the neighboring village of Tourtouli (now St. George) took the decision to exterminate the Christians of Sitia province, so invited the men of the surrounding villages to come as quickly as possible in order to announce to them the Sultan's firman for the consequences of a revolt. There were gathered about 300 unsuspecting Christians whom he put in his house and at the same time called for help fanatic ottomans, who were convertors to islam particularly the janissaries from the village Vaveli as executioners. The Janissaries pulled out the Christians speechless as unable to fight back because they were unarmed, and massacred them. This happened during the 26 June 1821. After the massacre, Vaveli janissaries rushed to the village Ahladia where the Aga Seidar used them for slaughtering Christians of the era. They then rushed to Toplou Monastery . They arrived there during the night of 26th to 27th June, found the monks of the monastery sleeping and slaughtered them.

So the Turk renegades of the village Vaveli were the main slaughters of Christians of the surrounding villages during the Greek revolution of 1821.
Decades later, after the revolution of 1897, their descendants left Crete and were established in the shores of Asia Minor where with other Turkocretans and Tsetes made the life of the Greeks difficult until 1922 when the hordes of Kemal Ataturk ravaged Asia Minor.Unfortunately the so-called Turkocretans were almost like the majority of the so-called Turks, Islamized descendants of Greeks. In Vaveli after their exit came in the beginning of 20th century christians of the neighboring villages who restored gradually after centuries (1756-1897) Christianity in the area

Οι Βαβελιανοί μεταστράφηκαν ομαδικά στο ισλάμ.People of Vaveli were converted to islam.

Όταν ξέσπασε η επανάσταση του 1821 στην Ηπειρωτική Ελλάδα, ακολούθησε και η Κρήτη.With the outbreak of the revolution of 1821 in mainland Greece, Crete followed

Οι Βαβελιανοί γενίτσαροι ήταν οι πιο άγριοι της περιοχής.The janissaries of Vaveli were the most cruel and violent of the province

Ο Αφεντακάκης συγκέντρωσε τους Χριστιανούς στο αρχηγείο του για να τους ανακοινώσει το σουλτανικό φιρμάνι. Afendakakis gathered christian men from his areas' villages in his house in order to announce the Sultan's firman.

Βγάζοντας έξω τους κατάπληκτους Χριστιανούς που αδυνατούσαν σαν άοπλοι να προβάλουν αντίσταση, τους κατέσφαξαν.
The Janissaries pulled out the Christians speechless as unable to fight back because they were unarmed, and slaughtered them.

Οι Βαβελιανοί γενίτσαροι μετά κατέσφαξαν τους μοναχούς της μονής Τοπλού. The janissaries of Vaveli after Tourtouli went and slaughtered the monks of Toplou monastery

Και χριστιανούς σε άλλες περιοχές.And Christians in other areas

Οι τριακόσιοι μάρτυρες της σφαγής των Τουρτούλων.The 300 martyrs of the massacre at Tourtoulous

Η κόρη του παπά από τους Βαβέλους (Νέα Πραισό) . The daughter of the priest from Vaveli( Nea Praisos)

Τον καιρό της Τουρκοκρατίας ένας Αγάς από τη Βόιλα είχε βάλει στο μάτι την κόρη του παπά από τους Βαβέλους που ήταν πολύ όμορφη. Ο Αγάς είχε σπαρτά κάτω από τον λόφο του Προφήτη Ηλία κοντά στο Καλαμαύκι και πήγαν χριστιανοπούλες για να του θερίζουν. Ένα μεσημέρι ο Αγάς κάλεσε την κοπέλα με κακό σκοπό και της είπε :
-Έλα να πάμε να φέρουμε το πιλάφι από τους Βαβέλους για να φάνε οι εργάτες.
Στο δρόμο όμως της είπε ότι την ήθελε για πονηρό σκοπό :
Η κοπέλα απάντησε :
-Αγά εδώ είναι δρόμος κι αν περάσουν και με δουν θα με σφάξουν. Ας κατεβούμε στην ρεματιά και θα κάνουμε ότι θέλεις.
Κατέβηκαν και η κοπέλα του είπε:
-Εσύ Αγά θα πέσεις κάτω και εγώ θα ανέβω από πάνω. Αυτή όμως ήταν χεροδύναμη και τον έπνιξε. Γύρισε πίσω και το είπε στους εργάτες.
Το βράδυ πήγαν και τον φόρτωσαν στη φοράδα και τον πήγαν στη Βόιλα στη βρύση όπου τον κάθισαν, του άναψαν το τσιμπούκι και το έβαλαν στο στόμα και έδιωξαν τη φοράδα που πήγε στον Πύργο της Βόιλας .
Τον έψαχναν και τελικά τον βρήκαν στη βρύση. Έτσι που τον είδαν είπαν:
Θα πρέπει να έπαθε συγκοπή και πέθανε.

During the years of Ottoman tyranny in Crete an Aga(feudal lord)from Voila craved the daughter of the priest of the village Vaveli (Today Nea Praisos) who was a very beautiful girl. Aga had grains beneath the hill of Prophet Elias near Kalamafki and there were working Christian girls as servants in order to reap his crops. A noon Aga called the girl having in mind bad purpose and told her:
Let's go to bring from Vaveli the food for the workers.
But on the road he said that he wanted her for other purpose:
The girl replied:
-My Lord here is a road and if someone see me, my family will slay me. Let's go down to the creek and will do anything you want.
When they went there the girl said:
-My Lord you'll fall down and I'll climb on top. But she was very strong and strangled him. She came back and told everything to the workers.
They went during evening, loaded him on his mare and took him to the fountain of Voila. There they sat him, lit his pipe, put it in his mouth and kicked the mare to go to the Tower of Voila.
His men were searching for him and finally they found him near the fountain. When they saw him said:
He surely died of heart attack.

Ένας Σπετσώτης στους Βαβέλους. A Spetsiote in Vavelli

Ο καπετάνιος Spratt που περιηγήθηκε απο το 1851-9 την Κρήτη με Βρετανική αποστολή αναφέρει(travels in Crete) ότι στους Τουρκοκρατούμενους τότε Βαβέλους (μάλλον ήταν εκεί το 1859) όλοι οι κάτοικοι είναι Τούρκοι εκτός από ένα Σπετσώτη που εξώκειλε στη Σητεία και παντρεύτηκε μια Ετεοκρητική που αποδείχτηκε άπιστη και μετά την γέννηση ενός αγοριού και ενός κοριτσιού τους άφησε για κάποιον άλλο και ο Σπετσώτης αναγκάστηκε για να επιβιώσει να κάνει ρούχα και τσουβάλια από μαλλιά κατσίκας. Το σπίτι που τους φιλοξένησε ήταν ένα καλύβι με το αργαστήρι και τα υπάρχοντα στον ίδιο χώρο.
Ο ακτές της Σητείας ήταν πέρασμα για τα καράβια που πηγαινοερχόταν στην Αίγυπτο φορτωμένα με σιτάρια
Οι απόγονοι του Σπετσώτη ζούσαν στην άκρη του χωριού στον συνοικισμό Πύργος μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες

Captain Spratt who travelled during the years 1851-9 in Crete with a British mission, states(travels in Crete) that in the Turkish-occupied then village of Vavelli(probably was there during 1859)all the inhabitants are Turks, except one. A man from island of Spetses who when the ship in which he was traveling was wrecked in the shores of Sitia, stayed here and married a Cretan woman. But she was proved unfaithful and after the birth of a boy and a girl, left them for someone else and Spetsotis forced in order to survive, to make clothes and bags of goat hair. His house where he hosted them was a hut with his workshop existing in the same site.
The shores of Sitia was passage for the ships coming and going to Egypt laden with grains
The descendants of Spetsotis lived on the edge of the village in the area of Pyrgos until the last decades

Γάμοι κατά την τουρκοκρατία. Marriages in Crete during the ottoman period

Κατά την τουρκοκρατία σε μερικές περιφέρειες έγινε σχεδόν κανόνας να ανήκουν οι γυναίκες για μερικά χρόνια στον μπέη ή στον αγά, πριν τους επιτραπεί να παντρευτούν τον χριστιανό τους. Αυτή η πρόσκαιρη ένωση συνοδευόταν από μερικές νόμιμες τελετές, και όλοι οι περιηγητές του 18ου αιώνα μας μιλούν γι'αυτούς τους πρόσκαιρους γάμους. Με τη δάλυση του τα παιδιά έμεναν στον πατέρα τους και από μιά σειρά τέτοιων γάμων,ταυτόχρονων ή διαδοχικών ο γενίτσαρος έφτιαχνε το χαράμι του και την οικογένειά του (V. Berard : Κρητικές υποθέσεις)

During the Ottoman occupation period in some regions of Crete became almost a rule, many women to belong for some years to Aga or Bey the ottoman feudal lords, before being allowed to marry a Christian. This temporary union was accompanied by some legal ceremonies, and all travelers of the 18th century speak for these transient weddings. After the dissolution of these marriages the children remained with their fathers and from a number of such marriages, the janissaries were making their Harems and their families V. Berard: Cretan affairs

Επαναστάσεις στην επαρχία Σητείας. Rebellions in Sitia's province

Οι χριστιανοί κάτοικοι της επαρχίας Σητείας μη αντέχοντας τον τουρκικό ζυγό έκαναν συνεχείς εξεγέρσεις εναντίον της οθωμανικής τυραννίας
The Christian inhabitants of Sitia province because they could not stand the turkish yoke had continious uprisings against the Ottoman tyranny




Εδώ μια σύνθεση από φωτογραφία χωριού της Σητείας κατά τον 19ο αιώνα και σχέδια με βρακοφόρους επαναστάτες. Here a composition with a 19th century photo of a Sitia's village and drawings with rebellions

Ο Μεμέτακας ή Σεραγιανός.

O Μεμέτακας ή Σεραγιανός . The tyrant Memetakas 
Ήταν απόγονος τιμαριούχων που του είχαν παραχωρηθεί σαν φέουδα τα χωριά Ετιά, Λιθίνες, Περβολάκια. Ονομάστηκε από τους Χριστιανούς Μεμέτακας για το ογκώδες σώμα του και το άγριο ήθος του και Σεραγιανός λόγω του ότι ήταν κύριος του μεγάρου της Ετιάς. Ήταν υποδιοικητής τμήματος Σητείας που περιελάμβανε τα χωριά Χανδράς, Αρμένοι, Ετιά , Περβολάκια, Λιθίνες και Βόιλα και είχε την έδρα του στον Χαντρά. Ήταν ο ωμότερος και αισχρότερος από τους Γενιτσάρους.Ήταν ασελγής και λέγεται ότι διέφθειρε πάνω από 100 χριστιανοπούλες.


Το ποτήρι ξεχείλισε όταν αποφάσισε να διαφθείρει μια όμορφη κοπέλα από τα Περβολάκια παρά την αντίστασή της. Η νέα το έφερε βαρέως και έπεσε σε ένα πηγάδι και πνίγηκε.

Η μητέρα της (χήρα Κονίδη) έσπευσε να το καταγγείλει αλλά οι πάντες φοβόταν. Δεν απογοητεύτηκε αλλά πήρε την απόφαση να πάει να καταγγείλει αυτή την πράξη κατ’ ευθείαν στο Σουλτάνο στην Κωνσταντινούπολη.
Όταν έφτασε κατόρθωσε όπως λένε μέσω Πατριαρχείου να μπει στα ανάκτορα και να δει την πρώτη ευνοουμένη σύζυγο του Σουλτάνου η οποία την άκουσε και της υποσχέθηκε την εκδίκηση κατά του τυράννου. Πήρε Σουλτανικό φιρμάνι με το οποίο διατασσόταν η θανάτωση του.

Τον τύραννο αγαπούσε το μουσουλμανικό στοιχείο και ήταν δύσκολη η εκτέλεση της διαταγής και γι αυτό ο πασάς του Ηρακλείου μεταχειρίστηκε δόλο. Τον παρότρυνε να πάει για δήθεν ανάληψη αρχηγίας στρατιωτικού σώματος και αυτός έπεσε στην παγίδα αλλά πριν φύγει προσκάλεσε όλες τις χριστιανές κόρες και νέες γυναίκες των χωριών Χανδρά και Αρμένων τις οποίες υποχρέωσε να χορεύουν όλη νύχτα με ανοιχτά στήθια.



Μετά την κραιπάλη της νύχτας μετέβη το πρωί στην Ετία στην κατοικία του και διέταξε όλες τις γυναίκες να τον συνοδεύσουν χορεύοντας στο δρόμο από Χαντρά μέχρι Ετιά πάλι με ανοιχτά στήθια.



Ο πασάς στο Ηράκλειο τον κάλεσε στο κονάκι του για φιλική συζήτηση. Εκείνη τη στιγμή άνοιξε μια πίσω πόρτα από όπου μπήκαν δέκα άντρες τον συνέλαβαν και τον στραγγάλισαν. Το πτώμα του έμεινε κρεμασμένο τρεις μέρες.

Στοιχεία άντλησα από Ε.Αγγελάκη : Σητειακά.Τόμος Β Τεύχος Α. Για τις φανταστικές συνθέσεις μου χρησιμοποίησα πίνακες αλλά και φιγούρες από πίνακες οριενταλιστών, πλακίδια Ισνίκ (Νικαίας) και το κέρινο ομοίωμα της Σουλτάνας Χιουρέμ, καθώς και τοπίο από την Ετιά.